ایمان گودرزی؛ پایان نزدیک است. فینال جام جهانی ۲۰۲۶ امشب میان دو تیم اسپانیا و آرژانتین برگزار خواهد شد؛ دیداری که میتواند به یکی از فراموشنشدنیترین لحظات تاریخ این رقابتها تبدیل شود. دو تیم با مسیرهایی کاملاً متفاوت به این بازی نهایی رسیدهاند. اسپانیا در نیمهنهایی با نمایشی قوی، فرانسه، یکی از مدعیان قهرمانی، را شکست داد؛ در حالی که آرژانتین برای غلبه بر انگلیس در دقایق پایانی بازی، بازگشتی بزرگ داشت.
اکنون در ورزشگاه متلایف نیوجرسی، دو تیم با سبکهای متفاوت و ستارههای بزرگ به مصاف یکدیگر میروند؛ جایی که نبردهای تاکتیکی، دوئلهای فردی و تصمیمات کلیدی مربیان میتواند سرنوشتساز باشد. یکی از مهمترین سوالات پیش از فینال این است: آیا مسی قادر به شکستن دیوار دفاعی اسپانیا خواهد بود؟ بدون شک، لیونل مسی و خط دفاعی اسپانیا، دو نقطه قوت اصلی این جام جهانی بودهاند؛ اما در فینال تنها یکی از آنها میتواند پیروز شود.
اسپانیا در این تورنمنت نشان داده که توانایی متوقف کردن بزرگترین ستارههای جهان را دارد. آنها در نیمهنهایی مقابل فرانسه، خط حملهای متشکل از کیلیان امباپه، عثمان دمبله و مایکل اولیسه را تقریباً به طور کامل از کار انداختند و اجازه دادند فرانسه تنها ۰.۳۱ گل مورد انتظار (xG) ایجاد کند؛ آماری که پایینترین میزان ثبتشده برای یک تیم در مرحله نیمهنهایی جام جهانی از سال ۱۹۶۶ تاکنون محسوب میشود.
با بسته نگه داشتن دروازه مقابل فرانسه، اونای سیمون و همتیمیهایش ششمین کلینشیت خود در جام جهانی ۲۰۲۶ را ثبت کردند؛ رکوردی تاریخی که پیش از این هیچ تیمی در یک دوره جام جهانی به آن نرسیده بود. اسپانیا همچنین پیش از گل تساوی شارل د کتلاره برای بلژیک در مرحله یکچهارم نهایی، ۶۴۹ دقیقه متوالی در جام جهانی گل نخورده بود. اما در طرف مقابل، آرژانتین بازیکنی دارد که بارها ثابت کرده میتواند حتی سختترین دفاعها را هم باز کند: لیونل مسی.
کاپیتان آرژانتین از همان آغاز جام جهانی درخشان ظاهر شد. او در نخستین بازی تیمش هتتریک کرد، در دیدار دوم دو گل دیگر به ثمر رساند و در ادامه رکورد گلزنی تاریخی میروسلاو کلوزه در جام جهانی را پشت سر گذاشت. حالا فینال، بزرگترین آزمون برای هر دو طرف است؛ دفاع تاریخی اسپانیا در برابر نبوغ بازیکنی که شاید آخرین فرصت خود برای نوشتن یک فصل جاودانه دیگر در جام جهانی را دارد.
نبرد برای تسلط بر میدان در سه بازی اخیر، لیونل مسی بیشتر از آنکه یک گلزن باشد، به یک سازنده تمامعیار تبدیل شده است. او در مرحله یکهشتم نهایی مقابل مصر، با یک ارسال دقیق برای کریستین رومرو زمینهساز بازگشت آرژانتین شد و خودش نیز گلزنی کرد. در مرحله یکچهارم نهایی برابر سوئیس هم پاس گل اول الکسیس مکآلیستر را ارسال کرد. در نیمهنهایی مقابل انگلیس، مسی بار دیگر نشان داد چرا همچنان تعیینکننده است. او چهار موقعیت گل ایجاد کرد و روی هر دو گل آرژانتین تأثیر مستقیم داشت. به این ترتیب، کاپیتان آرژانتین با ۱۲ پاس گل، به بهترین پاسور تاریخ جام جهانی تبدیل شده است.
برای باز کردن قفل دفاعی فوقالعاده اسپانیا، شاید تنها یک لحظه جادویی کافی باشد؛ و چه کسی بهتر از مسی برای خلق چنین لحظهای؟ رودری در این جام جهانی دوباره به بهترین نسخه خودش بازگشته است. هافبک اسپانیا اگر بتواند در فینال هم بدرخشد، شانس زیادی برای کسب توپ طلا خواهد داشت. او با ۶۵۵ پاس موفق، رکورد بیشترین پاس کامل در یک دوره جام جهانی از سال ۱۹۶۶ را شکسته است؛ رکوردی که پیش از این هم در اختیار خودش بود و در جام جهانی ۲۰۲۲ ثبت کرده بود.
اما تأثیر رودری فقط به پاس دادن محدود نمیشود. با وجود اینکه اسپانیا تیمی مالکانه است، او ۳۴ بار در این تورنمنت توپ را از حریف پس گرفته و یکی از بهترین بازیکنان جام در این زمینه بوده است. با این حال، قدرت خط میانی اسپانیا تنها به رودری وابسته نیست. فابیان رویز که در مرحله یکچهارم نهایی مقابل بلژیک گل زد، قدرت فیزیکی بیشتری به این منطقه اضافه میکند و پدری نیز با ۲۰۲ پاس موفق در یکسوم هجومی زمین، بهترین هافبک جام جهانی از این نظر بوده است.
در سوی دیگر، آرژانتین هم خط میانی قدرتمندی دارد؛ الکسیس مکآلیستر، انزو فرناندز، لئاندرو پاردس و رودریگو دیپائول مهرههایی هستند که اسکالونی برای کنترل بازی روی آنها حساب میکند. در میان آنها، مکآلیستر بهترین عملکرد را داشته است. هافبک لیورپول ۳۳ دوئل را برده، آماری که تنها پنج بازیکن در این جام بهتر از او ثبت کردهاند، و همچنین ۱۰ قطع توپ داشته است؛ آماری که فقط آندرس کوباس از پاراگوئه بالاتر از او قرار دارد.
انزو فرناندز نیز مقابل انگلیس دوباره به فرم ایدهآل بازگشت. او علاوه بر گلزنی، بیشترین لمس توپ (۱۰۴)، بیشترین پاس موفق (۸۲) و بیشترین پاس در یکسوم هجومی زمین (۳۸) را در بین بازیکنان آن مسابقه ثبت کرد. اگر این روند در فینال هم ادامه پیدا کند، آرژانتین میتواند در مهمترین نبرد زمین، یعنی کنترل مرکز میدان، شانس بزرگی برای شکست اسپانیا داشته باشد.
چه کسانی در فینال نیوجرسی به میدان میروند؟ تیمهای موفق معمولاً با ترکیبهای ثابت به نتیجه میرسند، اما پیش از فینال جام جهانی ۲۰۲۶، هم لوئیس د لا فوئنته و هم لیونل اسکالونی چند تصمیم مهم برای انتخاب نفرات اصلی خود دارند. بزرگترین چالش اسپانیا در خط میانی است؛ جایی که دِ لا فوئنته باید بین فابیان رویز و پدری یکی را انتخاب کند.
رویز که در ۴۹ بازی ملی برای اسپانیا هرگز شکست نخورده، انتخابی غافلگیرکننده مقابل بلژیک بود، اما با گلزنی در همان مسابقه نشان داد اعتماد سرمربی به او بیدلیل نبوده است. او مقابل فرانسه نیز عملکردی کامل داشت؛ بیش از هر بازیکن اسپانیا توپگیری کرد و با ۸ حضور در یکسوم هجومی، بیشترین نفوذ را بین بازیکنان حاضر در زمین ثبت کرد.
اما پدری هم یکی از درخشانترین بازیکنان اسپانیا در این جام بوده است. او بیش از هر بازیکن دیگری از تیمش در یکسوم هجومی توپ به دست آورده و با ثبت ۱.۶۸ پاس گل مورد انتظار (xA)، خلاقترین هافبک اسپانیا در این تورنمنت بوده است. در سوی دیگر، اسکالونی نیز برای انتخاب ترکیب آرژانتین رویکردی مشابه داشته و بسته به شرایط هر مسابقه، بازیکنان متفاوتی را به میدان فرستاده است. بازیکنانی مانند رودریگو دیپائول یا تیاگو آلمادا میتوانند برای نبرد فیزیکی خط میانی، شانس بیشتری نسبت به جولیانو سیمئونه داشته باشند.
اما شاید سختترین تصمیم سرمربی آرژانتین در خط حمله باشد؛ جایی که خولیان آلوارس پرتلاش باید برای حضور در ترکیب اصلی با لائوتارو مارتینز رقابت کند. لائوتارو پس از کنار گذاشته شدن از ترکیب اصلی در مرحله یکهشتم نهایی، به یک بازیکن تأثیرگذار از روی نیمکت تبدیل شد و در هر سه بازی اخیر آرژانتین یا گل زده یا پاس گل داده است. در مقابل، آلوارس در این جام جهانی از نظر گلزنی موفق نبوده و در هفت بازی تنها یک گل به ثمر رسانده، هرچند همان گل مقابل سوئیس در مرحله یکچهارم نهایی یکی از مهمترین و زیباترین لحظات او در این تورنمنت بود.
اسکالونی حالا باید بین انرژی، دوندگی و کمک آلوارس در کار دفاعی، یا تمامکنندگی و قدرت گلزنی لائوتارو یکی را انتخاب کند؛ تصمیمی که میتواند در فینال برابر اسپانیا سرنوشتساز باشد. دو مربی ملیگرا در آستانه تاریخسازی یک آمار جالب پیش از شروع فینال جام جهانی ۲۰۲۶ قطعی شده؛ جام جهانی همچنان هرگز توسط تیمی با سرمربی خارجی فتح نشده است. چرا که لوئیس د لا فوئنته و لیونل اسکالونی، هر دو مربیانی هستند که هدایت تیم ملی کشور خودشان را بر عهده دارند.
در طول سالها، بسیاری از تیمهای بزرگ برای نیمکت خود به مربیان خارجی اعتماد کردهاند. در همین جام جهانی، انگلیس با توماس توخل آلمانی، برزیل با کارلو آنچلوتی ایتالیایی و آمریکا با مائوریسیو پوچتینو آرژانتینی وارد رقابتها شدند. مربیانی که همگی در فوتبال باشگاهی به شهرت جهانی رسیده و به عنوان تاکتسینهای سطح بالا شناخته میشوند. اما تجربه جام جهانی نشان میدهد موفقیت در فوتبال ملی مسیر متفاوتی دارد. توخل، آنچلوتی و پوچتینو بخش عمده اعتبار خود را در باشگاهها به دست آوردهاند، اما فوتبال ملی نیازمند شناخت عمیقتر از فرهنگ، بازیکنان و فضای یک کشور است.
جالب اینجاست که نه د لا فوئنته و نه اسکالونی سابقه درخشانی در هدایت باشگاههای بزرگ ندارند. دوران مربیگری د لا فوئنته از ردههای پایین فوتبال اسپانیا آغاز شد و پس از تجربههای نهچندان موفق در فوتبال باشگاهی، مسیر خود را در تیمهای پایه ملی ادامه داد تا در نهایت در سال ۲۰۲۲ هدایت تیم بزرگسالان اسپانیا را بر عهده گرفت. اسکالونی نیز به جز یک دوره کوتاه دستیاری در سویا، تقریباً تمام تجربه مربیگری خود را در فوتبال ملی به دست آورده است. او بدون سابقه طولانی در باشگاهها، توانست آرژانتین را به قهرمانی جام جهانی ۲۰۲۲ برساند و حالا بار دیگر در آستانه یک افتخار بزرگ قرار دارد.
د لا فوئنته هم با اسپانیا در سال ۲۰۲۴ قهرمان اروپا شد و حالا میتواند با فتح جام جهانی، جایگاه خود را در تاریخ فوتبال این کشور تثبیت کند. موفقیت این دو مربی شاید نشان دهد که برای ساختن یک تیم ملی قدرتمند، همیشه نامهای بزرگ و کارنامههای پرزرقوبرق باشگاهی تعیینکننده نیستند؛ گاهی شناخت درست از نسل بازیکنان، فرهنگ فوتبال یک کشور و مدیریت فضای ملی، مهمتر از هر چیز دیگری است.
شاید مسیر اسکالونی و د لا فوئنته الگویی باشد که دیگر قدرتهای فوتبال جهان در سالهای آینده بیشتر به آن توجه کنند. فینالی با بوی درام مسیر رسیدن آرژانتین به فینال اصلاً آسان نبوده است. تیم لیونل اسکالونی در هیچکدام از بازیهای حذفی خود تا دقیقه ۹۰ برتری نداشته، اما هر بار به شکلی عجیب راهی برای زنده ماندن پیدا کرده است؛ داشتن لیونل مسی در لحظات حساس، البته یک امتیاز بزرگ برای آنها بوده است.
آرژانتین مقابل انگلیس تا دقیقه ۸۵ عقب بود و توانست بازی را برگرداند؛ اتفاقی که آخرین بار در تاریخ جام جهانی در یک نیمهنهایی رخ داده بود که تیمی در وقت قانونی شکست خورده را جبران کرده و پیروز شده است. بازگشت آنها مقابل مصر حتی عجیبتر بود. در حالی که تنها ۱۲ دقیقه تا پایان بازی باقی مانده بود و آرژانتین با نتیجه ۲-۰ عقب بود، مدل آماری اپتا فقط ۰.۶ درصد شانس پیروزی در وقت قانونی برای آنها قائل بود. اما سه گل دیرهنگام، یکی از خاطرهانگیزترین کامبکهای تاریخ جام جهانی را رقم زد.
اسپانیا نیز اگرچه به اندازه آرژانتین در موقعیتهای بحرانی قرار نگرفته، اما نشان داده که در لحظات پایانی توانایی تغییر سرنوشت بازی را دارد. آنها در نیمهنهایی فرانسه را با اقتدار شکست دادند، اما برای رسیدن به آن مرحله به دو گل دیرهنگام میکل مرینو مقابل پرتغال و بلژیک نیاز داشتند. اسپانیا میتواند مالکیت توپ را در اختیار داشته باشد و بازی را کنترل کند، اما در نهایت پیروزی زمانی به دست میآید که توپ وارد دروازه شود. خوشبختانه برای لوئیس دِ لا فوئنته، آنها بازیکنان زیادی دارند که توانایی خلق لحظات سرنوشتساز را دارند.
هر دو تیم حاضر در فینال از نظر ذهنی بسیار قدرتمند هستند؛ تیمهایی که حتی وقتی بهترین نمایش خود را ارائه نمیکنند، راهی برای پیروزی پیدا میکنند. به همین دلیل، احتمال یک پایان پرهیجان و شاید یک درام بزرگ در دقایق پایانی فینال جام جهانی ۲۰۲۶ بسیار زیاد است.
اولین تقابل قهرمانان اروپا و آمریکای جنوبی در فینال جام جهانی به شکلی جالب، فینال جام جهانی ۲۰۲۶ برای نخستین بار شاهد رویارویی قهرمانان فعلی دو قاره بزرگ فوتبال، یعنی اروپا و آمریکای جنوبی، خواهد بود؛ اتفاقی که این مسابقه را به یک نبرد واقعی میان غولهای فوتبال جهان تبدیل میکند.
این فینال در شرایطی برگزار میشود که دومین دوره از رقابتهای «فینالیسیما» میان قهرمان اروپا و آمریکای جنوبی که قرار بود امسال برگزار شود، لغو شد. به همین دلیل، تقابل اسپانیا و آرژانتین به عنوان قهرمانان فعلی این دو قاره، اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
