پایان عصر رونالدو و مسی و آینده فوتبال بدون آن‌ها

به گزارش ورزش پارسی؛ تصور می‌شد که جام جهانی تابستان امسال آخرین باری باشد که لیونل مسی و کریستیانو رونالدو به طور همزمان در یک صحنه حضور پیدا می‌کنند. با توجه به سن ۳۹ و ۴۱ سالگی این دو ستاره، به نظر می‌رسید که آن‌ها نتوانند یک چرخه چهار ساله دیگر را پشت سر بگذارند و در جام جهانی ۲۰۳۰ شرکت کنند. با این حال، این رقابت‌ها به دلایل مختلف، تردیدهایی درباره پایان دوران حرفه‌ای هر دو بازیکن به وجود آورد. درخشش مسی با هشت گل و چهار پاس گل نشان داد که این نابغه فوتبال ممکن است بتواند برای مدتی طولانی‌تر به نمایش‌های فوق‌العاده خود ادامه دهد. از سوی دیگر، اشک‌های رونالدو در زمین و صحبت‌های او پس از مسابقات نشان می‌داد که پذیرش پایان دوران حرفه‌ای برای او چندان آسان نیست. رونالدو پس از حذف پرتغال مقابل اسپانیا در مرحله یک‌هشتم نهایی گفت: «من تمام توانم را گذاشتم. سه عنوان برای پرتغال به دست آورده‌ام. پیش از کریستیانو، ما هیچ عنوانی نداشتیم.» او که در بخشی از صحبت‌هایش خود را با نام کوچک و به صورت سوم‌شخص خطاب می‌کرد، ادامه داد: «بزرگ‌ترین عنوانی که با تیم ملی به دست آوردم، قهرمانی در سال ۲۰۱۶ بود که برای من همان ارزش را دارد. این چیزی است که همیشه تکرار می‌کنم؛ با وجدانی آسوده می‌روم.» لحن صحبت‌های او شبیه مردی بود که تلاش می‌کرد خود را قانع کند از شرایط موجود راضی است، اما چندان موفق نبود. اینکه مسی در سال ۲۰۲۲ به جام جهانی دست یافته بود، ظاهراً باعث نمی‌شد رونالدو احساس کند دوران حرفه‌ای ناقصی داشته است. شاید وسوسه حضور در جام جهانی خانگی در پرتغال در نهایت برای او بیش از حد جذاب باشد که بتواند در برابر آن مقاومت کند.

با این حال، رونالدو این هفته در گفت‌وگویی با مجله Vogue و در شرایطی که صحبت‌ها درباره ازدواج خانگی و جواهرات گران‌قیمت او مطرح بود، اعلام کرد که انتظار دارد قرارداد فعلی‌اش با النصر، آخرین قرارداد دوران فوتبالش باشد. او گفت: «احتمالاً این آخرین سال من در فوتبال است و می‌خواهم میراثی فوق‌العاده از خود به جا بگذارم.» رونالدو افزود: «آینده‌ام را به‌طور کامل برنامه‌ریزی کرده‌ام. کارهای زیادی دارم که می‌توانند مرا مشغول نگه دارند و انتخاب تنها یک مورد دشوار است. فوتبال می‌تواند خلأ بزرگی ایجاد کند و به همین دلیل باید زمان خود را به روش‌های مختلف و نه فقط با یک فعالیت پر کنید.» البته رونالدو به پدل نیز اشاره کرد؛ چراکه ظاهراً کمتر فوتبالیست حرفه‌ای سابقی را می‌توان پیدا کرد که علاقه‌ای به این ورزش راکتی نداشته باشد. با این حال، نکته قابل توجه این بود که رونالدو این بار به گونه‌ای صحبت می‌کرد که نشان می‌داد سرانجام با فکر بازنشستگی کنار آمده است. این اظهارات در همان هفته‌ای مطرح شد که رقیب بزرگ او، مسی، نیز نشانه‌هایی از احتمال خداحافظی ارائه کرد. قرارداد مسی با اینتر میامی تا سال ۲۰۲۸ اعتبار دارد، اما درگذشت پدرش، خورخه، در این ماه، آینده او را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. پدر مسی که از زمان فراهم کردن شرایط حضور او در تست بارسلونا بر مسیر حرفه‌ای پسرش نظارت داشت، الهام‌بخش او بود. با از دست رفتن این پیوند، دلایل ادامه دادن فوتبال برای مسی دشوارتر به نظر می‌رسد.

مسی در پیام خود برای پدرش در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «از همان ابتدا کنارم بودی؛ تا پایان راه فاصله چندانی باقی نمانده بود. چرا نتوانستی کمی بیشتر دوام بیاوری تا بتوانیم آن را با هم به پایان برسانیم؟» او ادامه داد: «نمی‌دانم بدون تو چه کار خواهم کرد. نمی‌دانم چگونه ادامه بدهم. قبلاً فقط فوتبال بازی می‌کردم و حالا واقعاً مطمئن نیستم که برای مدت زیادی دیگر به این کار ادامه خواهم داد یا نه.» دو قطبی مسی و رونالدو از سال ۲۰۰۸، زمانی که این دو برای نخستین بار در مرحله نیمه‌نهایی لیگ قهرمانان اروپا مقابل یکدیگر قرار گرفتند، بر فوتبال جهان مسلط بوده است. این دو در طول ۱۵ سال، در ۳۶ مسابقه رسمی برابر یکدیگر قرار گرفتند و مجموعاً نزدیک به ۳ هزار دقیقه در زمین مقابل هم بازی کردند. آن‌ها بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸ ال‌کلاسیکوی اسپانیا را به یکی از تماشایی‌ترین رویدادهای ورزشی جهان تبدیل کردند و یکدیگر را به شکستن رکوردهای مختلف واداشتند. لالیگا نیز به میدان جنگ غیرمستقیم آن‌ها برای کسب توپ طلا تبدیل شده بود؛ جایزه‌ای که این دو ستاره به مدت ۱۰ سال متوالی به صورت برابر میان خود تقسیم کردند، تا اینکه مسی در سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای خود سه توپ طلای دیگر نیز به دست آورد. آخرین مورد در سال ۲۰۲۳ به دست آمد، زمانی که او بازیکن اینتر میامی بود.

با این حال، در پنج سال گذشته، تداوم درخشش مسی تقریباً روایت دو دهه گذشته را تغییر داده است. او با رساندن آرژانتین به دو قهرمانی کوپا آمریکا و جام جهانی ۲۰۲۲، تمام افتخاراتی را که از دوران حرفه‌ای خود انتظار می‌رفت، به دست آورد. پیش از آن، قهرمانی رونالدو در یورو ۲۰۱۶ و کسب عنوان قهرمانی لیگ در انگلیس، اسپانیا و ایتالیا، به استدلال کسانی اعتبار می‌بخشید که او را بازیکنی کامل‌تر و انعطاف‌پذیرتر می‌دانستند. اما این موفقیت‌ها، که با نمایش‌های خیره‌کننده مسی در جام جهانی امسال نیز همراه شد، نگاه‌ها به این رقابت را تغییر داده است. دیگر مسئله مسی در برابر رونالدو نیست؛ اکنون مسئله مسی و همه بازیکنان دیگر است. قرار گرفتن در صدر فهرست بهترین بازیکن عصر خود، دستاوردی فوق‌العاده است، اما در بخش بزرگی از دوران حرفه‌ای رونالدو، نام او و مسی به شکلی جدایی‌ناپذیر با یکدیگر گره خورده بود؛ گل‌ها، جام‌ها و میراث. نبوغ مسی بدون شک یکی از عواملی بود که رونالدو، بازیکنی که از نظر استعداد ذاتی در سطح مسی نبود، را به رسیدن به قله‌های استثنایی سوق داد؛ حتی در برخی سال‌ها، او را بالاتر از ستاره آرژانتینی قرار داد.

میراثی که اندازه‌گیری آن دشوار است «میراث» واژه‌ای ذهنی است که اندازه‌گیری آن دشوار است. رونالدو نزدیک به هزار گل به ثمر رسانده و رکورددار بیشترین بازی و گل ملی است. مسی نیز هشت توپ طلا به دست آورده، رکورد ۹۱ گل در یک سال تقویمی را در اختیار دارد و بیشترین کفش طلای اروپا را کسب کرده است. فهرست رکوردهای این دو بازیکن بی‌پایان به نظر می‌رسد، اما انتخاب مقصد نهایی آن‌ها و باشگاهی که قرار است در آن کفش‌هایشان را بیاویزند نیز نوعی شرط‌بندی روی میراثشان بوده است. مسی بازگشت رؤیایی به بارسلونا یا نیولز اولد بویز را انتخاب نکرد. رونالدو نیز برای یک فصل کامل به اسپورتینگ یا ناسیونال، جایی که فوتبالش را در جزیره مادیرا آغاز کرد، بازنگشت. هر دو بازیکن مسیر خود را به بازارهای نوظهور گره زدند. مسی در سال ۲۰۲۱ به پاری‌سن‌ژرمن تحت مالکیت قطر رفت و سپس راهی اینتر میامی در لیگ فوتبال آمریکا شد. رونالدو نیز با انتقال به النصر، آغازگر تلاش عربستان برای تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ فوتبال بود. رونالدو باید انتقادهای ناشی از ارتباط با کشوری را که به تلاش برای «ورزش‌شویی» کارنامه حقوق بشری خود متهم شده است، تحمل کند، اما بدون شک علاقه‌مند است لیگ عربستان به هدف خود برای تبدیل شدن به یکی از بازیگران مهم فوتبال جهان دست پیدا کند. اگر این اتفاق رخ دهد، رونالدو چهره اصلی این پروژه خواهد بود. اگر چنین اتفاقی رخ ندهد و سرمایه‌گذاری‌ها کاهش پیدا کنند، این انتقال ممکن است به عنوان انتخاب مسیری اشتباه از سوی او ارزیابی شود.

افسوس که در جام جهانی امسال شاهد آخرین رویارویی مسی و رونالدو نبودیم. آخرین تقابل آن‌ها در یک دیدار دوستانه در سال ۲۰۲۳ میان پاری‌سن‌ژرمن مسی و النصر رونالدو در ریاض رقم خورد. آن مسابقه نخستین خداحافظی آن‌ها با صحنه جهانی فوتبال بود. اکنون خداحافظی نهایی در راه است؛ شاید زودتر از آنچه بسیاری انتظار دارند. آیا فوتبال برای دوران پس از مسی و رونالدو آماده است؟ کیلیان امباپه، لامین یامال و ارلینگ هالند سه بازیکنی هستند که بیش از دیگران آماده‌اند جای این دو ستاره را در مرکز توجهات به دست بگیرند، اما آیا می‌توانند همانند آن‌ها این جایگاه را پر کنند؟ شاید هیچ دو بازیکنی نتوانند همان رقابت شدید برای کسب عنوان بهترین بازیکن تاریخ را تکرار کنند. امروز مسابقات بیشتری از تلویزیون پخش می‌شود و قراردادهای تجاری بیشتری نسبت به گذشته وجود دارد، اما شیوه دنبال کردن فوتبال توسط هواداران تغییر کرده است. این ورزش بیش از گذشته پراکنده شده است. کاهش دامنه توجه مخاطبان باعث شده به جای تماشای کامل مسابقات، کلیپ‌های کوتاه و لحظات منتخب بیشتر مورد توجه قرار گیرند. رابطه هواداران با تیم‌ها نیز تحت تأثیر شبکه‌های اجتماعی، بیش از گذشته معامله‌محور و ناپایدار شده است و در بسیاری از موارد، این یک بازیکن است، نه یک تیم، که میلیون‌ها نفر او را دنبال می‌کنند. مسی و رونالدو در اوج دوران حرفه‌ای خود شاید بهترین الگوهای ممکن برای چنین دوره‌ای بودند. امروز اگر در خیابان‌های لندن قدم بزنید، پیراهن‌های اینتر میامی و النصر را می‌بینید که نام همین دو بازیکن روی پشت آن‌ها نقش بسته است. این شرایط می‌تواند نشان‌دهنده دوره‌ای باشد که در آن رقابت‌های فردی بیش از گذشته رونق بگیرند. اما شاید آنچه دوران مسی و رونالدو را خاص کرد، این بود که در حالی که **خود آن‌ها** برای برتری فردی رقابت می‌کردند، مجبور بودند برای برتری تیمی نیز بجنگند. برای پادشاه شدن، باید تاج قهرمانی را برای تیم خود به دست می‌آوردید. تمام ورزش‌ها به نوعی به شخصیت‌های کاریزماتیک و ستاره‌های بزرگ وابسته‌اند. تنیس هنوز پس از بازنشستگی راجر فدرر و رافائل نادال با همین واقعیت دست‌وپنجه نرم می‌کند. فوتبال البته یک ورزش تیمی است و جام جهانی امسال نشان داد که این رشته همچنان سرشار از چهره‌های جذاب و تماشایی است. وینیسیوس جونیور، جود بلینگام و مایکل اولیسه همگی بازیکنانی هستند که ظرفیت تجاری و رسانه‌ای بالایی دارند. با این حال، مشکل اینجاست که هنوز هیچ بازیکنی نتوانسته مانند مسی ۳۹ ساله تخیل هواداران را به خود مشغول کند. هیچ بازیکنی نیز نتوانسته مانند رونالدو در سال‌های پایانی دوران حرفه‌ای‌اش، این میزان توجه را به تلاش‌ها و افول خود جلب کند. این دو حتی در شرایطی که دیگر در اوج دوران حرفه‌ای خود نیستند، همچنان بر فوتبال مسلط هستند. اگر قرار است به‌زودی به خاطره‌ای از گذشته تبدیل شوند، با توجه به اینکه بخش بزرگی از دوران حرفه‌ای آن‌ها در کنار یکدیگر سپری شده است، شاید مناسب باشد که هر دو تقریباً همزمان صحنه را ترک کنند؛ آخرین قطعه از یک تقارن روایی کامل برای بزرگ‌ترین دوئل تاریخ فوتبال.