از صاعقه ارومیه تا شلیک فوقسریع لئون؛ کشف رازهای ارتش جدید والیبال ایران و ناگفتههای VNL/ فصل جدید والیبال آغاز شد
سوت آغاز مهیجترین ماراتن والیبال جهان در سال ۲۰۲۶ تقریبا به صدا درآمده است و تیم ملی ایران با هدایت روبرتو پیاتزای ایتالیایی و ترکیبی جوان و دگرگونشده، فرآیند فرساینده سفر به سه قاره را برای تقابل...
ریحانه اسکندری: طبل آغاز هشتمین دوره از یکی از مهیجترین و فرسایندهترین ماراتنهای والیبال جهان، یعنی لیگ ملتهای والیبال مردان سال ۲۰۲۶ به صدا درآمده است. این رقابتهای جذاب که هر ساله نمایشی از تقابل قدرت، سرعت و نبوغ تاکتیکی بهترینهای دنیا را به نمایش میگذارد، مرحله مقدماتی و نهایی خود را از تاریخ ۱۰ ژوئن (۲۰ خرداد) تا ۲ اوت (۱۱ مرداد) ۲۰۲۶ برگزار خواهد کرد تا در نهایت، پس از هفتهها نبرد بیامان، قهرمان این دوره در رقابتی به میزبانی سالن مجهز منطقه بیلون در شهر نینگبو چین مشخص شود. اما برای طرفداران پرشور و نکتهسنج والیبال ایران، این تورنمنت فراتر از یک رویداد ورزشی عادی است؛ این آغاز یک رنسانس تاکتیکی و پروژه نوسازی نسل با هدایت یکی از برجستهترین مربیان جهان، یعنی روبرتو پیاتزای ایتالیایی است. در این گزارش تفصیلی ابتدا به تشریح همهجانبه وضعیت تیم ملی ایران، لیست بازیکنان اعزامی و حریفان سرسخت آنها در این مسیر میپردازیم و سپس، در سفری به اعماق تاریخچه این مسابقات، از رکوردهای شگفتانگیز، عجایب و ناگفتههای شنیدنی لیگ ملتها از ابتدا تا به امروز پرده برمیداریم.
دگرگونی در کالبد ارتش سفید: کالبدشکافی ترکیب ایران در پروژه نوسازی پیاتزا تیم ملی والیبال ایران با ترکیبی کاملاً جوان، دگرگونشده و منسجم که برای دومین بار پیاپی زیر نظر روبرتو پیاتزا است، وارد کارزار لیگ ملتهای ۲۰۲۶ میشود. فدراسیون والیبال ایران با هدف عبور از دوران گذار و بازسازی ساختار فنی تیم ملی، سکان هدایت ملیپوشان را به این تئوریسین سرشناس ایتالیایی سپرده است. این مربی بزرگ که به موازات تیم ملی ایران، هدایت باشگاه بزرگ پروجکت ورشو لهستان را نیز بر عهده دارد، با برپایی اردوهای فشرده در تهران، ترکیه و در نهایت برزیل، تلاش کرده تا توازنی طلایی میان تجربه بازیکنان جوان میداندیده و جسارت ستارههای جوان ردههای پایه که برای اولین بار پا به میدان لیگ ملتها میگذارند برقرار کند.
پیاتزا پس از ارزیابیهای دقیق فیزیکی و تاکتیکی زیر نظر جیانی روسی، مربی بدنساز تیم ملی، و تومازو توتولو، دستیار نامآشنای خود، لیست ۱۶ نفره و نهایی ارتش جدید والیبال ایران را برای حضور در هفته نخست رقابتها در برزیل به شرح زیر اعلام کرده است: در پست حیاتی پاسور، بازیساز اول و مغز متفکر جدید تیم، عرشیا بهنژاد خواهد بود؛ پدیده جوانی که پس از درخشش در ردههای پایه جهان، حالا وظیفه سنگین طراحی حملات ایران را به دوش میکشد. در کنار او، عمران کوکجیلی، پاسور جوان و آیندهداری که به داشتن پنجههای دقیق و خونسردی بالا در شرایط بحرانی شهرت دارد، به عنوان زوج مکمل بهنژاد ایفای نقش خواهد کرد. در منطقه دو زمین یا همان پست قطر پاسور، علی حاجیپور، لژیونر شایسته والیبال ایران که به تازگی نامزد دریافت جایزه ارزشمند مرد سال والیبال آسیا در سال ۲۰۲۶ نیز شده، امید اصلی ایران برای شلیکهای امتیازآور است. در کنار حاجیپور، پویا آریاخواه با فیزیک مقتدر و امیرمحمد گلزاده، ستاره بیچونوچرای مسابقات قهرمانی جوانان جهان با سرویسهای ویرانگرش، دست پیاتزا را برای تغییرات تاکتیکی و بازی با لایههای دفاعی حریفان کاملاً باز میگذارند.
ترافیک فوقالعاده سنگین و نویدبخش ایران در پست دریافتکننده قدرتی، با حضور مرتضی شریفی به عنوان کاپیتان و رهبر جدید تیم ملی گرما میگیرد. شریفی که در ارومیه متولد شده و به دلیل جهشهای انفجاری و سرعت دست خارقالعادهاش در پلاسلیگا و سوپرلیگ ترکیه به «صاعقه» شهرت دارد، لنگرگاه روانی تیم در داخل زمین خواهد بود. در کنار کاپیتان شریفی، پوریا حسینخانزاده، ستاره دریافتکننده ششدانگ والیبال ایران، مبین نصری با پرشهای حیرتانگیز، علی حقپرست با فیزیک مناسب و امیرحسین اسفندیار، دریافتکننده باسابقه و بلندقامت لژیونر، دژ دفاعی و بازوهای هجومی ایران را در این خط تشکیل میدهند. در قلب دفاع روی تور و پست مدافع میانی، محمد ولیزاده به عنوان سرعتیزن اول و مستحکم تیم ملی ایفای نقش میکند. در کنار ولیزاده، یوسف کاظمی، سید عیسی ناصری و آرمین قلیچنیازی، دیوارهای دفاعی جوان و بلندقامتی هستند که وظیفه دارند جلوی مهاجمان تراز اول دنیا قد علم کنند. در نهایت، در پست تخصصی لیبرو و برای جمعآوری توپهای مرده در انتهای زمین، محمدرضا حضرتپور، مدافع باتجربه و چابک تیم ملی به همراه حسین حاجیکلاته، لیبروی باانگیزه و جنگنده، مأموریت دارند تا توپهای اول را به بهترین شکل ممکن به پنجههای پاسورهای جوان تیم برسانند.
تیم ملی والیبال سفر کهکشانی دور دنیا: نقشه راه و حریفان ایران در مأموریت ۷۰ روزه تیم ملی والیبال ایران برای حضور در این آوردگاه، فرآیندی بسیار فرساینده و سنگین را آغاز کرده است. یک مأموریت دور دنیای ۷۰ روزه که شامل اردوهای آمادهسازی در چند کشور و بازی در سه قاره مختلف است. تیم ملی ایران ابتدا نهم خرداد ۱۴۰۵ وارد برزیل شد تا اردوی تدارکاتی خود را برگزار کرده و خود را با اختلاف ساعت شدید و شرایط آبوهوایی متفاوت وفق دهد. پس از برزیل، پروازهای فشرده ایران را به فرانسه و سپس صربستان خواهد برد؛ سفری فشرده که از نظر بدنی و ذهنی یکی از سختترین برنامههای ایران در لیگ ملتهای والیبال طی سالهای اخیر بهشمار میرود.
در مرحله مقدماتی، ایران در مجموع ۱۲ دیدار جذاب و سرنوشتساز برگزار خواهد کرد که برنامه کامل آن به وقت ایران به شرح زیر است: کارزار ایران در هفته نخست به میزبانی شهر برزیلیا در کشور برزیل آغاز میشود، جایی که ملیپوشان باید در ساعات اولیه بامداد پشت تور قرار بگیرند. بازی نخست ایران در تاریخ ۲۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۲:۳۰ بامداد مقابل میزبان قدرتمند یعنی برزیل خواهد بود. در همان روز ۲۱ خرداد، ساعت ۲۳:۰۰ شب، ایران در دومین دیدار خود به مصاف بلغارستان خواهد رفت. نبرد سوم ایران در تاریخ ۲۳ خرداد، ساعت ۰۲:۳۰ بامداد مقابل آلبیسلسته یا همان آرژانتین، تیم خلاق آمریکای جنوبی رقم میخورد. ایران در آخرین بازی هفته نخست خود در تاریخ ۲۴ خرداد، ساعت ۱۷:۳۰ به مصاف بلژیک، پدیده جدید اروپا خواهد رفت. در هفته دوم مسابقات که از ۳ الی ۷ تیر ماه ۱۴۰۵ برگزار میشود، ایران باید در شهر اورلئان فرانسه به میدان برود. بازی اول ایران در این هفته در تاریخ سوم تیرماه، ساعت ۲۲:۰۰ مقابل میزبان بزرگ یعنی فرانسه، قهرمان المپیک خواهد بود. در تاریخ چهارم تیرماه، ساعت ۱۸:۳۰، ایران به مصاف آمریکا، غول والیبال آمریکای شمالی میرود. بازی سوم ایران در این هفته در تاریخ پنجم تیرماه، ساعت ۱۸:۳۰ مقابل ساموراییهای شگفتانگیز ژاپن برگزار میشود. ایران در آخرین گام هفته دوم خود در تاریخ هفتم تیرماه، ساعت ۱۵:۰۰ به مصاف تیم قدرتمند و فیزیکی کوبا خواهد رفت. در نهایت، هفته سوم و سرنوشتساز مسابقات از ۲۴ تا ۲۸ تیرماه به میزبانی شهر بلگراد صربستان پیگیری میشود. ایران در بازی نخست خود در تاریخ ۲۴ تیرماه، ساعت ۱۸:۰۰ به مصاف اوکراین میرود. در تاریخ ۲۵ تیرماه، ساعت ۱۸:۰۰، حریف ایران تیم منسجم آلمان خواهد بود. نبرد سوم ایران در تاریخ ۲۶ تیرماه، ساعت ۲۱:۳۰ مقابل اسلوونی، تیم مدعی و سرسخت اروپای شرقی رقم میخورد. ملیپوشان ایران در آخرین دیدار مرحله مقدماتی خود در تاریخ ۲۸ تیرماه، ساعت ۱۴:۳۰ به مصاف ترکیه خواهند رفت تا پرونده این ماراتن فرساینده بسته شود.
شایان ذکر است که با وجود تمامی فشارها، حملات دیپلماتیک و کارشکنیهای دشمنان که منجر به عدم صدور ویزا برای برخی از همراهان تیم شد، فدراسیون والیبال ایران با تلاشی همهجانبه موفق شد ویزای کشورهای برزیل، فرانسه و صربستان را از سفارتخانههای مربوطه در آنکارا اخذ کند تا ارتش سفید ایران بدون دغدغه اداری، پرچمدار ورزش کشور در خط مقدم دفاع از نام ایران اسلامی باشد. حتی سید میلاد تقوی، رئیس فدراسیون والیبال نیز مستقیماً به برزیلیا سفر کرده تا در کنار ملیپوشان حضور یافته و انگیزه آنان را دوچندان کند.
تیم ملی والیبال تولد از خاکستر لیگ جهانی: داستان فلسفه و تغییر نام رقابتها برای درک اهمیت لیگ ملتها (VNL)، باید به عقب برگردیم و ببینیم این تورنمنت اصلاً چه ماهیتی دارد و چگونه متولد شد. پیش از سال ۲۰۱۸، معتبرترین رویداد سالانه والیبال جهان با نام «لیگ جهانی والیبال» (FIVB World League) در گروه مردان (تأسیس در سال ۱۹۹۰) و «گرندپری جهان» (World Grand Prix) در گروه زنان برگزار میشد. لیگ جهانی برای نزدیک به سه دهه، نماد والیبال مهیج و منبع اصلی درآمد فدراسیون جهانی بود، اما سیستم سنتی پخش تلویزیونی، فرمتهای پیچیده گروهبندی و عدم همگامی با عصر دیجیتال، مدیران FIVB را به فکر یک انقلاب اساسی انداخت. در ژوئن سال ۲۰۱۷، شورای دپارتمان لیگ جهانی تصمیمات عمدهای را اتخاذ کرد که در اکتبر همان سال و همزمان با جشن هفتادمین سالروز تأسیس فدراسیون جهانی والیبال (FIVB) در پاریس رسماً تصویب و اعلام شد. طبق این مصوبه تاریخی، از سال ۲۰۱۸ رقابتهای لیگ جهانی والیبال مردان و گرندپری زنان برای همیشه بایگانی شدند تا جای خود را به تورنمنت مدرن و پویایی به نام «لیگ ملتهای والیبال» (Volleyball Nations League) یا همان VNL بدهند.
هدف فدراسیون جهانی فراتر از یک تغییر نام ساده بود. آنها بر اساس تجربه موفق المپیک ۲۰۱۶ ریو، قصد داشتند والیبال را به شکل کاملاً متفاوت، با تکیه بر نوآوری، پخش دیجیتال پیشرفته، تکنولوژیهای نوین روی تور و زوایای فیلمبرداری متنوع به مخاطبان ارائه دهند. برای دستیابی به این هدف، فدراسیون جهانی والیبال با آژانس برندسازی مشهور بینالمللی «لندور آسوشیتس» (Landor Associates) همکاری کرد تا هویت بصری مدرنی برای VNL خلق کند. لوگوی نمادین VNL و تایپوگرافی منحصربهفرد آن به شیوهای جادویی طراحی شد؛ طراحان با ضبط حرکتی (Motion Capture) و ردیابی مسیر عبور توپ از بازیکنی به بازیکن دیگر در جریان رالیهای واقعی والیبال، شکل هندسی هر حرف را خلق کردند تا پویایی ذات این ورزش در لوگوی آن متبلور شود. علاوه بر این، انعقاد قرارداد استراتژیک فدراسیون جهانی با غول فناوری دنیا، یعنی شرکت آمریکایی مایکروسافت، نحوه پخش والیبال در فضای مجازی را دگرگون کرد. تحت پوشش «پلتفرم ورزشی دیجیتال مایکروسافت»، خدمات دیجیتالی جدیدی از جمله ارائه محتوای شخصیسازیشده بر اساس تقاضا (On-demand)، آمارهای پیشرفته زنده و آنالیزهای دقیق به تماشاگران ارائه شد که به طرز چشمگیری مخاطبان جهانی را افزایش داد. این استراتژی جواب داد؛ به طوری که در همان سال ۲۰۱۹، مخاطبان جهانی این بازیها به بیش از ۱.۵ میلیارد نفر رسید و ۶۰۰ هزار بلیت در سالنها فروخته شد. ارزش جذب حامیان مالی مسابقات نیز در سالهای بعدی رشد سرسامآور ۴۸ درصدی را تجربه نمود تا VNL به یک غول اقتصادی و رسانهای در جهان ورزش تبدیل شود.
فرمت اولیه مسابقات از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ با حضور ۱۶ تیم برگزار میشد که ۱۲ تیم از جمله ایران تا هفت سال دارای جایگاه ثابت و بدون سقوط بودند (هسته اصلی) و ۴ تیم به عنوان تیمهای چلنجر (مهمان با خطر سقوط) بازی میکردند. اما از سال ۲۰۲۵، با حذف مسابقات چلنجر کاپ، تورنمنت به ۱۸ تیم ارتقا یافت تا عدالت ورزشی بیشتری برقرار شده و تیمهای شایسته دیگری چون اوکراین فرصت خودنمایی پیدا کنند. جایزه نقدی تیم قهرمان در این رقابتها معادل یک میلیون دلار آمریکا است که جذابیتی فوقالعاده به بازیها میبخشد.
لیگ ملتهای والیبال حماسه ۲۰۱۸ لیل: اولین دوره و تکیه روسها بر اریکه قدرت نخستین دوره لیگ ملتهای والیبال مردان در سال ۲۰۱۸ از ۲۵ مه تا ۸ ژوئیه برگزار شد. مرحله مقدماتی این تورنمنت در ۲۲ شهر مختلف جهان پیگیری شد و در نهایت، شهر لیل فرانسه و ورزشگاه فوقمدرن سقفدار «پیر مائوروی» میزبان دور نهایی مسابقات گردید. در آن دوره تاریخی، تیم ملی روسیه با ارائه نمایشی بینظیر…
